1925 yılında 46 arkadaşı ile birlikte idam edilen Şeyh Said’in mezar yerinin tespiti için Türkiye İçişleri Bakanlığı’na yapılan başvuru cevapsız kaldı. Bunun üzerine mezarların tespiti için 97 yıl sonra ilk kez dava açıldı.
Kürtler için önemli bir şahsiyet olan Şeyh Said ve 46 arkadaşı, yeni kurulan ‘cumhuriyet yönetimine isyan ettikleri’ gerekçesiyle 1925 yılının Haziran ayında Şark İstiklal Mahkemesi’nde yargılanarak ölüm cezasına çarptırıldı. Herhangi bir temyiz ve itiraz hakkı tanınmadan aynı gün, yani 29 Haziran’da idam edilen Şeyh Said ve 46 arkadaşı daha sonra bilinmeyen bir yere defnedildi. 29 Haziran 1938’de İstiklal Mahkemeleri’nce mahkûm edilenlere yönelik bir af kanunu çıkarıldı ve itibarları iade edildi. Ancak af kanununa rağmen mezar yerleri hiçbir zaman açıklanmadı.
97 yıl sonra ilk kez yargıya taşındı
Diyarbakır Barosu ve Şeyh Said’in ailesi tarafından kurulan Eğitim, Kültür ve Dayanışma Derneği, 97 yıldır sır gibi saklanan mezarların tespiti için geçen ay Türkiye İçişleri Bakanlığı’na başvuru yapmış, devletin arşivlerinde kayıtlı olan mezar yerlerinin bildirilmesini istemişti. Ancak bakanlık 30 günlük yasal süre içerisinde başvuruya cevap vermedi. Bakanlığın yasal sürede cevap vermemesi, hukuki olarak talebin reddedildiği anlamını taşıdığı için de Ankara 5’inci İdare Mahkemesi’ne dava açıldı. Açılan dava ile 97 yıl aradan sonra Şeyh Said ve arkadaşları ile ilgili ilk kez yargı yoluna başvurulmuş oldu.
“Bakanlık görev gereklerine aykırı hareket etmiş”
DW Türkçe’ye konuşan ve Diyarbakır Barosu adına davayı açan Avukat Mehdi Özdemir, İçişleri Bakanlığı’nın bir inceleme ve ek araştırma yapmadan talebi reddederek, görevlerinin gereklerine aykırı hareket ettiğini söylüyor. Aile fertlerinin hayatını kaybeden yakınlarının mezar yerlerine ilişkin bilgi alma hakkı olduğunu ifade eden Özdemir, devletin de bu konuda bilgi verme yükümlülüğü bulunduğuna işaret ediyor.
Özdemir “Bu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8’inci maddesinde ve anayasanın 20’nci maddesinde çok açık bir şekilde ifade edilmiş. AİHM’in emsal içtihatları gereğince bilgi alma hakkının sağlanması gerekir. Bu anlamda İçişleri Bakanlığı görevlerinin gereklerine aykırı hareket etmiş durumda” dedi.
(rüdew)
